gab bericht uit beijing

Vorige week maandag begon het te regenen. Niets bijzonders zou je zeggen. Ik was echter ontstemd, het weerbericht had beweerd dat er 0% kans op regen was. En toch begon het nu lichtjes te spetteren wat een voorbode is voor een echte stortbui. Om mijn gezeul met spullen te beperken had ik geen plu mee, en ook mijn regenponcho voor op de fiets had ik thuisgelaten. Hoogst ergerlijk.
Een paar dagen later hoorde ik dat dit geen echte regen was geweest. De Chinezen willen weleens de wolken beschieten met chemicaliën om een wolkbreuk te forceren. En dat was nu ook het geval geweest. Geen wonder dat het weerbericht ernaast zat.
Volstrekt bizar natuurlijk, om het weer zo te manipuleren. Aanleiding om dit te doen is bijvoorbeeld om de stoffigheid van de stad tegen te gaan. De hoeveelheid bouwactiviteit in Beijing geeft enorme stofoverlast, en een regenbui zou helpen om het in toom te houden. Een andere reden om het te laten regenen kan zijn om een bui voortijdig te laten plaatsvinden opdat op de dag van een belangrijke militaire parade, de hemel blauw blijft. Ongetwijfeld zal tijdens de Olympische Spelen ook gebruik gemaakt worden van deze methode. Gisteren lieten ze op het nieuws weten dat ze bij Chongqing in het zuiden van China ook de wolken beschoten hebben in een poging de ondragelijk hete temperaturen te temperen.
Ik wil liever niet weten wat voor chemicaliën mee regenen.

Zondagsschilder in Ritan Park.

Regelmatig hoor ik op straat het ritmische geklapper van wat klinkt als een reuze bos sleutels. Wat het is, is een aan elkaar geregen serie metalen plaatjes. In de hand van messenslijpers en andere venters worden ze heen een weer geschud om de aandacht te vestigen op hun diensten. Al van verre hoor ik ze aankomen. In een langzaam herhalend ritme heeft het geklapper en geklingel een hypnotiserend effect.
Andere straatverkopers gebruiken hun stem om hun diensten kenbaar te maken. Zo herken ik dagelijks bij mijn huis het gezang van de man die bier verkoopt. Uiteraard versta ik de woorden niet, derhalve blijven het voor mij melodieën die ik inmiddels mee kan zingen.
Een andere klank is dat van de mannen die krekels verkopen. Achterop hun fiets hebben ze een enorme cluster mandjes met in ieder mandje een krekel. Alle krekels gezamelijk maken een constant aanzwellend en weer afnemend tjirpend geluid die als een golf over je heen slaat als ze voorbijkomen op de fiets.

Schijnbaar in het snel moderniserend Beijing, waar de hutongs waar deze mannen hun waren en diensten slijten in rap tempo verpletterd worden, zijn al deze geluiden langzaam aan het uitsterven. Een artikel erover, met wat geluids fragmenten, vond ik hier: The Lost Sounds of Old Beijing

Maandagavond had ik een afspraak met de hoofdredacteur van het tijdschrift Urban China, Jiang Jun. (Ik heb eerder over dit tijdschrift geschreven). Ruim anderhalve maand geleden had ik een email naar het tijdschrift gestuurd met oprechte complimenten over hun werk, een korte intro wat ik hier aan het doen ben, en de wens om zo mogelijk een bijdrage te leveren aan hun publicatie. Vervolgens hoorde ik niets. Tot afgelopen weekeinde. Ik had me net voorgenomen om eindelijk Jun opnieuw een mail te sturen, toen ik besloot even mijn Spam folder te checken, en tot mijn verrassing trof ik daar een zeer vriendelijk bericht met het voorstel om elkaar te treffen maandagavond laat. Hij zou die avond in Beijing arriveren na een reis naar Mongolië, en de volgende ochtend doorvliegen naar Shanghai, alwaar hij gebaseerd is. Klaarblijkelijk komt Jun eens per maand gemiddeld naar Beijing, en houdt een soort informele redactie vergadering. Dit maal troffen we elkaar in een hippe gelegenheid, Bellagios genaamd, waar de specialiteit Taiwanese cuisine is, met ijscreaties die doen denken aan rotspartijen in een Chinese tuin. Tamelijk spectaculair. Een aantal andere redactie leden waren aanwezig en ook het in BJ gebaseerde kunstenaarsduo 8GG. Ook kwam toevallig (of niet?) de Amerikaan Kevin ook langs, die mij eerder Juns telefoonnummer had gegeven. Na een intensieve uitwisseling van visitekaarten, de gangbare ritueel hier, kon het gesprek beginnen.
Jun toonde zich zeer geïnteresseerd in het werk wat ik hem toonde, niet alleen mijn project hier, maar ook de documentatie die ik voor het Fonds had gemaakt. Meteen begon hij te brainstormen over mogelijke bijdrages die ik zou kunnen leveren. Hij stelde voor dat ik misschien een “advisor” kon zijn voor hun website. (Hij is duidelijk gefrustreerd over de huidige ontwikkeling van hun site.) Maar ook dat ik werk en projecten met betrekking tot China kon aanbieden aan het tijdschrift. Misschien iets op CD-rom om mee te distribueren.
Ik had gevoelsmatig ook mijn mooie vondst meegenomen om te laten zien: een schot in de roos. Het werd totaal opgeslurpt door alle aanwezigen. John, Urban Chinas “senior advisor”, een joviale Chinese man en zeer bereisd, weet veel over Chinese geschiedenis. Hij heeft voor mij de paginas van m’n vondst toegelicht. En Jun zag het gelijk zitten om het op de een of ander wijze in één van hun publicaties te verwerken. Ik ga er over nadenken en een voorstel doen.
Zo.
Ik ben tevreden.

Terwijl ik bij de Zuidelijke Poort van Temple of Heaven Park op Betta wacht, die in het verkeer vast zit (een uitermate typische Beijing situatie) probeer ik de vele verkopers te ontduiken die mij horloges, ansichtkaarten, of “goetsj”(nep-Gucci) tassen proberen te slijten. Het is duidelijk niet toegestaan voor hen om het terrein op te lopen, en de “portiers”, voor de vorm, jagen ze om de zoveel minuten weg. Het is een kat en muis spel, en het gebeurt met veel gelach en pseudo-verontwaardiging. Vijf minuten na weggejaagd te zijn, zie ik hoe de verkopers stukje bij beetje weer naderen totdat ze weer midden op het terrein staan. Daarbij houden ze uiteraard in de gaten of er weer een grote reisgroep toeristen door de Poort naar buiten komt. Die worden onmiddelijk belaagd. En de portiers grijpen niet in.

Deze vlindervleugels zijn ook te koop net buiten de poort. Deze meisjes zien er feeëriek uit in hun ‘colour-co-ordinated” vleugels.

Afgelopen woensdag met Betta (mijn italiaanse vriendin die na 4 jaar in Shanghai gewoond te hebben, nu terugkeert naar Europa, maar gelukkig ook nog even Beijing aandoet vóór dat ze vertrekt) naar Muxiyuan textiel markt gegaan. Rij na rij stallen met niet alleen textiel, maar ook alle attributen eromheen zoals ritsen, knopen, sluitingen, lint, draad etcetera. Het is duidelijk echt een lokale markt, het is er erg rustig (behalve voor de kooplui die constant op fiets of bakfiets door de gangpaden heen en weer racen met grote balen stof, die je constant van je sokken rijden. Maar er is weinig publiek, en al helemaal geen buitenlanders. In vergelijking met de vergelijkbare textielmarkt in Shanghai zijn de prijzen hier een stuk lager. De markt in Shanghai wordt wel druk bezocht door buitenlanders, en dat drijft ongetwijfeld de prijs op. In ieder geval, Betta heeft aardig wat lappen stof gescoord, maar ik besluit om mijn gretigheid en gulzigheid voor nu even in te tomen. In de wetenschap dat ik nog een kans heb om terug te keren, en alsnog aan mijn hebberigheid toe te geven.
Het is midden op de dag als we de markt bezoeken, en dus liggen er op vele plekken kooplui te dutten. De stof balen bieden een ideale ondergrond voor een tukje.

Ook interessant was deze constructie die gebruikt wordt om grote lengtes stof te vouwen tot een verkoopbare handelbare vorm.

Gistermiddag heb ik de bouwterrrein van het notoire CCTV gebouw van OMA opgezocht in de hoop een glimp op te vangen van de indrukwekkende bouwput. Helaas, het geheel is tamelijk goed afgeschermd door gigantische billboards en nog niet gesloopte panden die er om heen staan. Desalniettemin is hier een fotografische indruk van mijn rondgang te zien.

1)

2)

3)

4)

5)

6)

7)

8)

9)

1) Het is regenachtig weer dezer dagen en deze “poortwachters” hebben een tent opgezet naast hun poortwachters huisje. Zo blijft de krant in ieder geval droog. 2) Boven de toonbank van deze slager draait als een dolle een rood lint om de vliegen te weren. 3) Tussen de buien door een match. 4) Dit jongetje heeft een spelletje voor zichzelf bedacht: hij loopt heen en weer te marcheren, armen op en neer zwaaiend, ongetwijfeld een nabootsing van de vele jonge mannen in uniform die in Beijing lopen te marcheren. (Wie en wat zij zijn weet ik nog niet). 5) Werk aan de weg. 6) Onder de reusachtige flyover wordt gevoetbald. 7) Etenstijd. 8) Man in z’n pyama balanceert precair op een kruk, bovenop een stoel, om dit bord op te hangen. 9) Openbare telefoons zijn overal in Beijing bij winkeltjes en kiosken te gebruiken. Deze telefoons zijn speciaal op interlokaal te kunnen bellen.

Gisteren heb ik geluncht met Juliette Yuan, een Chinese curator die inmiddels ruim 6 jaar in Parijs woont, en onder andere bezig is met het organiseren van een tentoonstelling over digitale media en toegepaste kunst en architectuur. Zij is bevriend met Neville Mars van Dynamic City, en hij heeft ons aan elkaar voorgesteld. Het was een interessant gesprek, Juliette kon me veel vertellen over hoe zij de creatieve sfeer in China beleeft. Het feit bijvoorbeeld dat Chinezen geen dromers zijn maar pragmatici. Kunst brengt lang niet altijd geld in het laatje, en mede daarom is het razend moeilijk om hier projecten financiëel gesteund te krijgen door lokale sponsors. Mijn situatie hier, en het feit dat het FondsBKVB mij daar financiëel in steunt, dat is, zoals J. zegt een enorme luxe. En het pleit, wat J. betreft, voor de mentaliteit die in NL heerst ten opzichte van het stimuleren van cultuur. Feitelijk wordt ik gesteund om een droom na te jagen, en dat is in China, voorlopig ondenkbaar. Ja, er wordt wel gedroomd over het bereiken van success en rijkdom, maar dromen over iets ontastbaars en onpraktisch, dat is zeldzaam.
Het feit dat Chinese overheid, instellingen en bedrijven weinig steun geven aan kunstprojecten is er medeverantwoordelijk voor dat veel Chinese curatoren internationale projecten aangaan. Want buitenlandse instellingen zijn wél bereid geld te geven voor het verwezenlijken van kunstprojecten. Natuurlijk is er ook oprechte belangstelling voor datgene wat elders in de wereld gebeurt, maar ik heb gesprekken gehoord waaruit ik een overduidelijke frustratie en woede hoor over het feit dat er niet geïnvesteerd wordt door de eigen overheden.

Tijdens ons gesprek kwam ook ter sprake hoe veel tijd het nog gaat kosten voordat het Chinese publiek een bepaald niveau bereikt in de appreciatie van kunst en cultuur. Ik heb wel eerder geroepen dat ik vermoed dat het niet heel lang duurt voordat men hier, bijvoorbeeld op de academies waar ik vorig jaar lezingen gaf, veel selectiever gaat worden in wie ze uitnodigen. Want nu, nog steeds, lijkt het alsof iedere geluid uit het Westen gretig omarmd wordt, zonder enige kritiek. Dat is één van de redenen waarom het mij vooralsnog niet trekt om hier les te geven: als buitenlandse docent zou ik eerder als een statussymbool fungeren dan dat ik gewaardeerd zou worden om mijn visie. Dat zou me op den duur diep ongelukkig maken. Dit zal denk ik wel vrij snel veranderen, maar waar J. me op wees, is dat: ja, de professionals die zullen misschien aardig snel op stoom komen, maar het publiek, dat is een heel ander verhaal. Daarom is het klimaat voor kunstorganisators hier, wat J. betreft, nog verre van ideaal.

Ook de eeuwen oude traditie van het kopiëren, wat zich in de 21st eeuw o.a. uit in DVD-piracy en het namaken van allerlei merken, drukt een zware stempel op de wijze waarop creativiteit bekeken wordt. Chinezen hebben vaak geen enkele moeite met het kopiëren van het werk van anderen. J. vertelt van een kunstenaar die software had gemaakt, en dat IT’ers met enig inzicht wel kunnen uitvogelen hoe het werkt, en niet schromen om het na te maken. Men lijkt weinig waarde te hechten aan of iets het origineel is of niet. Een reproductie van een schilderij is toch net zo mooi? In de Chinese kunst traditie is het kopiëren van het werk van de meesters dé manier om zelf een goede kunstenaar te worden. Zoals ik eerder beschreef, in de boekwinkels zie ik hoe mensen fotos aan het nemen zijn van de paginas in de boeken. Studenten op kunstacademies fotograferen op de afstudeer- tentoonstelling alles wat los en vast zit, en ik ben benieuwd hoeveel van deze studenten het gefotografeerde werk zelf weer gaan reproduceren.
In een dergelijk klimaat is het voor een creatieve geest haast onmogelijk om (financiële) waardering voor hun werk te oogsten. En zolang het publiek over het algemeen niet de waarde inziet van originaliteit blijft het moeilijk.

Na de opening van Code Blue ben ik de buurt gaan verkennen, onderweg naar het metro station. Het Millenium Monument ligt in het westen van BJ, en deze kant heb ik nog nauwelijks bezocht. Op de één of andere wijze blijf ik erg plakken in het centrum en oosten van de stad. Eén van de scenes die ik tegen kwam was dit plantsoen vol dansende buurtbewoners. Op de tonen van Chinese smartlappen waren jong en oud, man en vrouw, aan het dansen. De helft als dans koppels en de andere helft en groupe. Ik raakte in gesprek met een meisje die me vertelde dat dit iedere avond plaatsvindt, en dat het gedaan wordt bij wijze van lichaams beweging. Ik heb genoten, en ga zeker weer een keertje terug om te kijken, en wie weet, misschien wel meedoen.